Wyrok

z dnia 8 czerwca 1999 r.

Naczelny Sąd Administracyjny (do 2003.12.31) w Lublinie

II SA/Lu 376/1999

W świetle art. 106 w związku z art. 29 ust. 7 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 61, poz. 283 ze zm.) uprawnienia do nagrody rocznej przysługują funkcjonariuszom Służby Więziennej mianowanym na stałe, to jest funkcjonariuszom służby stałej, jak również funkcjonariuszom służby przygotowawczej. Uprawnienia te nie mogą być wyłączone w odniesieniu do funkcjonariuszy służby przygotowawczej aktem podustawowym, wydanym na podstawie art. 106 ust. 3 tej ustawy.

ONSA 2000/3/104
41694
Dz.U.02.207.1761: art. 106

Przewodniczący: sędzia NSA W. Falczyński.
Sędziowie NSA: F. Frączkiewicz (sprawozdawca). G. Pawlos-Janusz.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Tomasza S. - na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w (...) z dnia 26 lutego 1999 r. w przedmiocie odmowy przyznania nagrody rocznej za 1997 r. i za pięć miesięcy (od stycznia do czerwca) 1998 r. i na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego w L. z dnia 4 lutego 1999 r.

Raportem z dnia 20 stycznia 1999 r., skierowanym do Dyrektora Aresztu Śledczego w L., Tomasz S. wniósł o wypłacenie mu nagrody rocznej za rok 1997 i pięć miesięcy roku 1998, przysługującej mu jako funkcjonariuszowi Służby Więziennej na podstawie art. 106 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej. W uzasadnieniu wniosku podał, że w dniu 4 listopada 1996 r. został przyjęty do Służby Więziennej i mianowany funkcjonariuszem w służbie przygotowawczej. W dniu 1 czerwca 1998 r. został mianowany funkcjonariuszem w służbie stałej. Za okres służby przygotowawczej nie został objęty nagrodą roczną, którą zarówno w 1997 r., jak i w 1998 r. otrzymali inni funkcjonariusze.
Dyrektor Aresztu Śledczego w L. decyzją z dnia 4 lutego 1999 r., wydaną na podstawie art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 61, poz. 283 ze zm.) i § 2 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 września 1997 r. w sprawie określenia warunków przyznawania nagród rocznych, nagród uznaniowych i zapomóg funkcjonariuszom Służby Więziennej (Dz.Urz. Min. Sprawiedl. Nr 4, poz. 37), odmówił przyznania żądanej nagrody. W decyzji tej podał, że w świetle § 2 powołanego zarządzenia nagrody roczne przyznaje się funkcjonariuszom wykonującym nienagannie obowiązki służbowe przez okres roku kalendarzowego, którzy zostali mianowani na stałe, bez uwzględnienia okresu służby przygotowawczej. W związku z tym, że Tomasz S. został mianowany funkcjonariuszem służby stałej z dniem 1 czerwca 1998 r., nagroda za rok 1997 mu nie przysługuje. W § 5 ust. 1 powołanego zarządzenia ustanowiono zasadę wypłaty nagrody rocznej z dniem 26 kwietnia każdego roku. Z przepisu tego wynika, że funkcjonariuszowi, który zostanie mianowany na stałe po dniu wypłaty nagrody rocznej, to jest po 26 kwietnia danego roku, przyznaje się część nagrody w roku następnym, według uposażenia pobieranego w dniu jej wypłaty. Tak więc nagrodę roczną Tomasz S. otrzyma z dniem 26 kwietnia 1999 r., z uwzględnieniem okresu od dnia 1 czerwca 1998 r. Za czas do 1 czerwca 1998 r. nagroda roczna mu nie przysługuje.
W związku z odwołaniem Tomasza S. od tej decyzji została ona utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w (...) z dnia 26 lutego 1999 r., który podzielił stanowisko prawne zajęte w decyzji zaskarżonej odwołaniem.
W skardze na tę decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego Tomasz S. wnosi o jej uchylenie, jak również o uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W ocenie skargi, obydwie decyzje zostały wydane z naruszeniem prawa, ponieważ zarządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 września 1997 r. w sprawie określenia warunków przyznawania nagród rocznych, nagród uznaniowych i zapomóg funkcjonariuszom Służby Więziennej (Dz.Urz. Min. Sprawiedl. Nr 4, poz. 37) zostało wydane z przekroczeniem upoważnienia ustawowego zawartego w art. 106 (...) ustawy o Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 61, poz. 283 ze zm.). Przepisy ustawowe nie przewidują odrębnego traktowania funkcjonariuszy w służbie przygotowawczej i wyłączenia tej grupy funkcjonariuszy z możliwości otrzymania nagrody rocznej. Ponadto przepis art. 29 ust. 7 tej ustawy wręcz nakazuje stosowanie przepisów obowiązujących funkcjonariuszy mianowanych na stałe także do funkcjonariuszy służby przygotowawczej, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej; w kwestii uprawnień do nagrody rocznej nie ma stosownych odstępstw rangi ustawowej. Odstępstwa te zostały wprowadzone dopiero przez § 2 powołanego zarządzenia. Zwrot "jeżeli ustawa nie stanowi inaczej" nie może być interpretowany rozszerzająco (przez dokonywanie odstępstw od zasady ogólnej w drodze regulacji zawartych w aktach podustawowych) m.in. dlatego, że odnosi się do praw i obowiązków funkcjonariuszy.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie i podtrzymano argumenty zaskarżonej decyzji. Dodano, że art. 106 ustawy o Służbie Więziennej nie wprowadza obowiązku przyznania nagrody rocznej funkcjonariuszowi, lecz jedynie możliwość przyznania takiej nagrody. Ponadto z ustawy wynika, że nagrody te mogą być przyznawane funkcjonariuszom służby stałej wykonującym nienagannie obowiązki służbowe.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zarzuty skargi są uzasadnione. Ustawa z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 61, poz. 283 ze zm.) wprowadziła instytucję funkcjonariuszy Służby Więziennej w okresie służby przygotowawczej i w okresie służby stałej. Nie omawiając różnic występujących między funkcjonariuszem w służbie przygotowawczej a funkcjonariuszem służby stałej, gdyż jest to zbędne dla niniejszej sprawy, należy podnieść, że art. 29 ust. 7 powołanej ustawy stanowi, iż jej przepisy dotyczące funkcjonariuszy służby stałej stosuje się do funkcjonariuszy służby przygotowawczej, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Oznacza to, że jeśli ustawa nie wprowadza w jakimś zakresie różnicy między tymi funkcjonariuszami, to są oni równi pod względem ciążących na nich obowiązków i przysługujących im uprawnień.
Artykuł 106 omawianej ustawy, stanowiący o nagrodach przysługujących funkcjonariuszom Służby Więziennej, nie wprowadza w tym zakresie żadnych różnic między funkcjonariuszami służby stałej a funkcjonariuszami służby przygotowawczej. W szczególności nie stanowi, by od nagród tych wyłączeni byli ci ostatni funkcjonariusze. Dlatego w świetle art. 106 w związku z art. 29 ust. 7 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 61, poz. 283 ze zm.) uprawnienia do nagrody rocznej przysługują funkcjonariuszom Służby Więziennej mianowanym na stałe, to jest funkcjonariuszom służby stałej, jak również funkcjonariuszom służby przygotowawczej. Uprawnienia te nie mogą być wyłączone w odniesieniu do funkcjonariuszy służby przygotowawczej aktem podustawowym, ponieważ art. 106 ust. 3 ustawy nie zawiera upoważnienia dla takich unormowań.
Zarządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 września 1997 r. w sprawie określenia warunków przyznawania nagród rocznych, nagród uznaniowych i zapomóg funkcjonariuszom Służby Więziennej (Dz.Urz. Min. Sprawiedl. Nr 4, poz. 37) w § 2 wyłączyło możliwość przyznania nagrody rocznej funkcjonariuszom służby więziennej w okresie służby przygotowawczej. Uregulowanie to jest sprzeczne z art. 29 ust. 7 i art. 106 ust. 1 powołanej ustawy, przy czym również art. 106 ust. 3 ustawy nie upoważniał Ministra do tego. Skoro zatem § 2 powołanego zarządzenia jest sprzeczny z przepisami ustawowymi, nie może on stanowić podstawy prawnej rozstrzygnięcia.
Zaskarżona decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane na podstawie § 2 omawianego zarządzenia, który z racji sprzeczności z art. 106 ustawy nie może stanowić podstawy prawnej tych decyzji. Dlatego należy uznać, że decyzje zostały wydane bez podstawy prawnej i są przez to nieważne w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., co należało stwierdzić na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.).