Wyrok

z dnia 12 marca 2001 r.

Naczelny Sąd Administracyjny (do 2003.12.31) w Warszawie

II SA 2828/2000

Użycie w przepisie art. 39 ust. 3 pkt 5 ustawy z 1996 r. o Służbie Więziennej sformułowania "można zwolnić" oznacza, że zwolnienie ze służby na podstawie tego przepisu ma charakter fakultatywny i pozostawione zostało tzw. uznaniu administracyjnemu. Organ administracyjny, działając w granicach uznania administracyjnego, zanim podejmie rozstrzygnięcie i zdecyduje, w jakim zakresie uczyni użytek ze swych uprawnień, ma obowiązek wyjaśnić wnikliwie i wszechstronnie stan faktyczny sprawy, a przed wydaniem decyzji (art. 7, 10 § 1 oraz art. 77 kpa) rozpatrzyć stan faktyczny sprawy w świetle wszystkich przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w sprawie.
Sam fakt skierowania oskarżenia do Sądu nie może jeszcze świadczyć o tym, iż skarżący popełnił czyn opisany w akcie oskarżenia.

LEX nr 51035
51035
Dz.U.02.207.1761: art. 39

 Przewodniczący: Sędzia NSA J. Bała (spraw.). 
 Sędziowie NSA: J. Rajewska, M. Flasiński. 
 Protokólant: E. Kielak. 

 Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia 25 września 2000 r. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 17 lipca 2000 r., którą to decyzją - wydaną na podstawie art. 39 ust. 3 pkt 5 i ust. 4 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 61, poz. 283 ze zm.) - zwolniono p. sierż. Jana M. ze Służby Więziennej z uwagi na ważny interes służby i decyzji tej nadano rygor natychmiastowej wykonalności. 
 W uzasadnieniu decyzji podano m.in., iż zainteresowanemu funkcjonariuszowi Służby Więziennej został przedstawiony przez Prokuraturę Okręgową w Ł. zarzut popełnienia przestępstwa z art. 228 § 1 i 3 kk, a następnie został skierowany przeciwko niemu akt oskarżenia do Sądu Rejonowego w Ł. 
 W tym stanie rzeczy sierż. Jan M. został zawieszony przez przełożonego właściwego w sprawach osobowych, w czynnościach służbowych i odsunięty od wykonywania obowiązków służbowych. 
 Powyższe okoliczności faktyczne, zdaniem organu odwoławczego nie mogą i nie powinny pozostać obojętne dla stosunku służbowego odwołującego. 
 Wniesienie aktu oskarżenia przeciwko odwołującemu pozwala bowiem stwierdzić, iż materiał dowodowy zebrany w postępowaniu przygotowawczym stanowi o popełnieniu czynu, który w swej istocie jest naruszeniem podstawowych zadań Służby Więziennej, określonych w art. 1 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Więziennej. Dlatego też należy podzielić stanowisko organu I instancji - Dyrektora Generalnego Służby Więziennej, że w świetle zaistniałego stanu faktycznego, z uwagi na charakter postawionych zarzutów ważny interes służby wymaga, aby Pan sierż. Jan M. został zwolniony ze Służby Więziennej. 
 W szczególności należy podkreślić, że odwołujący zajmował stanowisko służbowe związane z wypełnieniem istotnej roli w procesie oddziaływań penitencjarnych oraz w zakresie zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania karnego. 
 Wykonując zadania służbowe w sposób sprzeczny z obowiązującymi zasadami - poprzez rażące naruszenie podstawowych zadań służby, naruszył podstawowe założenia funkcjonowania Służby Więziennej, która realizuje zadania państwa w zakresie wykonania kary pozbawienia wolności i tymczasowego aresztowania. 
 Dlatego też należy stwierdzić, że odwołujący dopuścił się naruszenia ważnego interesu służby, co w konsekwencji spowodowało negatywny wydźwięk społeczny i przyczyniło się do pogorszenia wizerunku Służby Więziennej w opinii publicznej, zwłaszcza jeżeli weźmie się pod uwagę, iż znamiona działania odwołującego mają związek z przestępczością zorganizowaną. 
 Naruszenie ważnego interesu służby powoduje, iż zwolnienie ze służby odwołującego jest konieczne. Trudno bowiem uznać, aby osoba naruszająca podstawowe założenia funkcjonowania Służby Więziennej mogła pozostawać w tej formacji w sytuacji, gdy status funkcjonariusza Służby Więziennej musi wiązać się z nieskazitelnym charakterem i nieposzlakowaną opinią. 
 W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego p. Jan M. domagał się uchylenia powyższych decyzji zarzucając m.in., iż decyzje te zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, gdyż brak jest jakichkolwiek dowodów jego winy, gdyż takim dowodem mógłby być wyłącznie prawomocny wyrok karny, a taki wyrok dotychczas nie został wydany. Nie popełnił zaś żadnego przestępstwa, ani też nie przyznał się do winy. 
 Minister Sprawiedliwości w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie powołując się na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. 

 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 
 Skarga zasługuje na uwzględnienie. 
 Podstawę materialnoprawną zwolnienia skarżącego ze Służby Więziennej stanowił przepis art. 39 ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 106, poz. 496 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, funkcjonariusza można zwolnić ze służby w przypadku, gdy wymaga tego ważny interes służby. 
 Użycie w tym przepisie sformułowania "można zwolnić" oznacza, że zwolnienie ze służby na podstawie tego przepisu ma charakter fakultatywny i pozostawione zostało tzw. uznaniu administracyjnemu. Organ administracyjny, działając w granicach uznania administracyjnego, zanim podejmie rozstrzygnięcie i zdecyduje, w jakim zakresie uczyni użytek ze swych uprawnień, ma obowiązek wyjaśnić wnikliwie i wszechstronnie stan faktyczny sprawy, a przed wydaniem decyzji (art. 7, 10 § 1 oraz art. 77 kpa) rozpatrzyć stan faktyczny sprawy w świetle wszystkich przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w sprawie. 
 Tymczasem w niniejszej sprawie Minister Sprawiedliwości takiego postępowania nie przeprowadził i ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że skarżącemu został przedstawiony przez Prokuraturę Okręgową w Ł. zarzut popełnienia przestępstwa z art. 228 § 1 i 3 kk, a następnie został skierowany przeciwko niemu akt oskarżenia do Sądu Rejonowego w Ł. Otóż, sam fakt skierowania oskarżenia do Sądu nie może jeszcze świadczyć o tym, iż skarżący popełnił czyn opisany w akcie oskarżenia. Organ administracyjny nie dokonał zaś samodzielnych ustaleń pozwalających na przyjęcie, że skarżący popełnił czyn uniemożliwiający dalsze jego pozostawanie w Służbie Więziennej. 
 Jeżeli zaś chodzi o popełnienie czynu stanowiącego przestępstwo w rozumieniu Kodeksu karnego, to należy w tym miejscu przypomnieć, iż zgodnie z art. 42 ust. 3 Konstytucji RP, każdego uważa się za niewinnego, dopóki jego wina nie zostanie stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu. Ubocznie zauważyć należy, że zarzucony skarżącemu czyn nie został również ustalony w postępowaniu dyscyplinarnym, gdyż - jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji - postępowanie dyscyplinarne przeciwko skarżącemu zostało zawieszone. 
 Mając na względzie powyższe okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku na mocy art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.). O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 i ust. 3 tej ostatniej ustawy.