Wyrok

z dnia 30 października 2000 r.

Naczelny Sąd Administracyjny (do 2003.12.31) w Warszawie

I SA 1151/1999

Przesłanka uniemożliwiająca funkcjonariuszowi dalsze zajmowanie mieszkania przydzielonego mu decyzją organu kwaterunkowego Służby Więziennej będzie spełniona wówczas, gdy funkcjonariusz ten lub jego małżonek będą samoistnymi posiadaczami innego, poza dotąd zajmowanym, lokalu mieszkalnego, w którym istnieje możliwość zamieszkania.

LEX nr 53941
53941
Dz.U.02.207.1761: art. 91

 Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Rausz (spr.). 
 Sędziowie: NSA Elżbieta Stebnicka, SO Joanna Banasiewicz. 
 Protokolant: Jolanta Zagrzejewska. 

 Dyrektor Generalny Służby Więziennej decyzją z 23 czerwca 1999 r. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Warszawie z 31 maja 1999 r., cofającą Wiesławowi H., Teresie H. i Robertowi H. przydział lokalu mieszkalnego przy ul. N. 46 w W. 
 W uzasadnieniu swej decyzji organ odwoławczy podniósł, że organ I instancji oparł swe rozstrzygnięcie na przepisie § 8 ust. 1 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z 7 maja 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad przydziału i opróżniania lokali mieszkalnych i tymczasowych kwater oraz określenia norm powierzchni mieszkalnej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej i członkom ich rodzin (Dz. Urz. Min. Sprawiedl. Nr 2, poz. 11), według którego funkcjonariusz nie może zajmować lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji organu kwaterunkowego SW, jeżeli w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej on sam lub jego małżonek jest samoistnym posiadaczem innego lokalu, w którym ma możliwość zamieszkania. Zgromadzone w sprawie dokumenty świadczą, iż Państwo H. oprócz lokalu zajmowanego na podstawie decyzji organu kwaterunkowego SW - przy ul. N. - są posiadaczami innego lokalu mieszkalnego przy ul. W., w którym mają możliwość zamieszkania. Nie zgadzając się z tą decyzją Wiesław H. podnosi w odwołaniu, że jest w trakcie sprawy rozwodowej i jedyną płaszczyzną porozumienia w trakcie tej sprawy jest jego rezygnacja z mieszkania przy ul. W., zaś Teresa H. zarzucała, że nie jest jeszcze posiadaczką lokalu przy ul. W., mieszkanie to wymaga prac wykończeniowych, a zameldowanie nastąpi w najbliższym czasie. Organ II instancji nie uwzględnił odwołania. Pomimo bowiem trwającej sprawy rozwodowej Państwo H. pozostają nadal w formalnym związku małżeńskim. Pomoc finansowa z budżetu Ministerstwa Sprawiedliwości przyznana Teresie H. na budownictwo mieszkaniowe decyzją Zastępcy Dyrektora CZZK w dniu 30 kwietnia 1996 r. (w wyniku której małż. H. uzyskali lokal przy ul. W.) została przydzielona w wysokości uwzględniającej normę powierzchni przysługującą również Wiesławowi H. Z pkt II.1 protokołu przekazania lokalu przy ul. W. z 4 lutego 1998 r. wynika jednoznacznie, że Państwo H. przejmują przedmiotowy lokal, co w myśl art. 336 kc stanowi ich posiadaczami tego mieszkania. W pkt II.3.1 powołanego protokółu zobowiązano przejmujących lokal do wykończenia go do 31 maja 1998 r., czyli ponad rok temu. Z zestawienia wykonanych robót budowlano-instalacyjnych wynika, że w lokalu tym można mieszkać, a Teresa H. oświadczyła, że w najbliższym czasie zamelduje się w przedmiotowym lokalu. 
 Na decyzję Dyrektora Generalnego Służby Więziennej skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Wiesław H. Skarżący podnosił w skardze, że od momentu uzyskania w 1983 r. lokalu mieszkalnego przy ul. N. w W., stanowiącego pokój z kuchnią, czynił starania o poprawę warunków mieszkaniowych swej trzyosobowej rodziny, a Służba Więzienna nie była w stanie pomóc mu w rozwiązaniu problemu mieszkaniowego, więc wraz z żoną podjęli starania o poprawę warunków mieszkaniowych we własnym zakresie poza pracodawcą. Skarżący jest emerytem Służby Więziennej, a żona od 13 lat jest jej funkcjonariuszem. Żona jego skorzystała z pomocy finansowej z budżetu SW w 1996 r. z uwzględnieniem również normy przysługującej skarżącemu. Budowę mieszkania kontynuowała żona ze środków własnych przy pomocy rodziny. Po orzeczeniu rozwodu w przypadku obowiązku opróżnienia zajmowanego lokalu skarżący obawia się, że pozostanie bez dachu nad głową, mimo że zgodnie z ustawą o Służbie Więziennej oraz ustawą emerytalną zachował prawo do lokalu. Wiesław H. uważa, że powołany w zaskarżonej decyzji przepis § 8 ust. 1 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z 7 maja 1997 r. nie ma zastosowania w jego przypadku. Z treści tego przepisu bowiem wynika, że powinien on sam lub jego małżonka być samoistnym posiadaczem innego lokalu, w którym ma możliwość zamieszkania. W dacie wydania zaskarżonej decyzji małżonka skarżącego nie miała jeszcze możliwości zamieszkania w budowanym lokalu. Ponadto, zdaniem strony skarżącej, z uwagi na treść § 11 ust. 1 pkt 2 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z 16 września 1994 r. w sprawie określenia zasad przydzielania pomocy finansowej, pod rządami którego żona Wiesława H. uzyskała pomoc finansową, decyzja nakazująca opróżnienie dotychczas zajmowanego lokalu jest przedwczesna, gdyż nie upłynęło jeszcze 5 lat od zawarcia umowy na budowę mieszkania. Żona wraz z synem opróżniła sporny lokal i zawarła z nim ugodę dotyczącą zwrotu części pomocy finansowej przyznanej z budżetu SW, przypadającej na skarżącego. Pieniądze te Wiesław H. chciał zwrócić do budżetu SW. Poprzednio obowiązująca ustawa o Służbie Więziennej nie przewidywała możliwości określenia przez Ministra Sprawiedliwości warunków uzasadniających cofnięcie funkcjonariuszowi lub emerytowi SW przydziału mieszkania. Z tego względu zwracał się skarżący o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji, których podstawę prawną stanowią przepisy wykonawcze do ustawy o Służbie Więziennej obowiązującej od 1 września 1996 r. W oparciu o te przepisy organ kwaterunkowy próbuje na nowo kształtować prawo do lokalu nabyte przez niego w 1983 r. W odczuciu Wiesława H. o obowiązku opuszczenia lokalu mieszkalnego powinien w państwie prawa orzekać sąd powszechny, a nie organ administracyjny. 
 W odpowiedzi na skargę Dyrektor Generalny Służby Więziennej podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wnosił o oddalenie skargi podnosząc nadto, że bezsporne jest, iż skarżący oraz jego małżonka są posiadaczami lokalu mieszkalnego przy ul. W. w W., o czym świadczy treść protokołu z 4 lutego 1998 r., w którym skarżący oraz jego małżonka kwitują przejęcie ww. lokalu. Podnoszony przez skarżącego argument, iż jego pożycie małżeńskie jest w stanie rozkładu, nie ma znaczenia prawnego, tak samo jak jego teza o niemożności zasiedlenia lokalu przy ul. W. Z treści powołanego protokołu jednoznacznie wynika, iż w dniu przekazania, to jest 4 lutego 1998 r., lokal ten nadawał się do zamieszkania, a nadto małżonkowie H. zobowiązali się do dnia 31 maja 1998 r. zakończyć roboty wykończeniowe. Niewątpliwie więc zaistniały przesłanki określone w § 8 ust. 1 i 2 pkt 1 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z 7 maja 1997 r. do wydania decyzji nakazującej skarżącemu opróżnienie lokalu, który otrzymał decyzją administracyjną z 1 kwietnia 1983 r. 

 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 
 Według § 8 ust. 1 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z 7 maja 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad przydziału i opróżniania lokali mieszkalnych i tymczasowych kwater oraz określenia norm powierzchni mieszkalnej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej i członkom ich rodzin, który stanowił materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji, funkcjonariusz nie może zajmować lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji organu kwaterunkowego (odpowiedniego organu służby więziennej), jeżeli w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej on sam lub jego małżonek jest m.in. samoistnym posiadaczem innego lokalu, w którym ma możliwość zamieszkania. Wynika z tego, że przesłanka uniemożliwiająca funkcjonariuszowi dalsze zajmowanie mieszkania przydzielonego mu decyzją organu kwaterunkowego Służby Więziennej będzie spełniona wówczas, gdy funkcjonariusz ten lub jego małżonek będą samoistnymi posiadaczami innego, poza dotąd zajmowanym, lokalu mieszkalnego, w którym istnieje możliwość zamieszkania. Wiesław H. otrzymał decyzją Dyrektora Okręgowego Zarządu Zakładów Karnych w W. z 1 kwietnia 1983 r. przydział lokalu funkcyjnego stanowiącego lokal przy ul. N. w W. W dniu 30 listopada 1995 r. została zawarta umowa pomiędzy Teresą i Wiesławem małżonkami H. a I. SA, w wyniku której wykonawca zobowiązał się wykonać dla zamawiających (małż. H.) lokal mieszkalny w budynku przy ul. W. róg M. w W., stanowiący 2 pokoje z kuchnią o powierzchni 59,2 m2. 4 lutego 1998 r. sporządzony został protokół przekazania lokalu w budynku mieszkalno-biurowym przy ul. M. róg W. w W., na podstawie którego małżonkowie H. przejęli wskazany wyżej lokal od wykonawcy i mieli w nim przeprowadzić we własnym zakresie roboty wykończeniowe, jako że zgodnie z postanowieniami umowy z 30 listopada 1995 r. lokal został przez I. SA zrealizowany bez posadzek, białego montażu, glazury, malowania i obudowy balkonów. Jakkolwiek z chwilą przekazania lokalu małżonkowie H. stali się jego posiadaczami (następnie po wykończeniu lokalu i oddaniu budynku do eksploatacji wykonawca miał na nich przenieść własność tego lokalu wraz z odpowiednim prawem do gruntu pod budynkiem), to nie mieli możliwości zamieszkania w nim, gdyż nie był on jeszcze wykończony. Według wyjaśnień Teresy H., złożonych na rozprawie przed NSA w dniu 30 października 2000 r., wprowadziła się ona do lokalu przy ul. W. po wykonaniu części robót, w tym podłóg, w październiku 1998 r., a prace wykończeniowe ukończyła całkowicie w tym mieszkaniu w końcu roku 1998, natomiast zameldowała się w nim na pobyt stały 15 czerwca 1999 r. Z chwilą zamieszkania w tym lokalu przez żonę skarżącego, spełnione zostały przesłanki wynikające z cytowanego § 8 ust. 1 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z 7 maja 1997 r. Niewątpliwie bowiem lokal ten będący w samoistnym posiadaniu małżonków H., mógł być traktowany z tym momentem jako lokal mieszkalny nadający się na stały pobyt ludzi, skoro został zamieszkany. Nie ulega natomiast najmniejszej wątpliwości, że przesłanki określone w ww. § 8 ust. 1 i 2 istniały w momencie wydania przez organ Służby Więziennej zaskarżonej decyzji. Bez znaczenia przy tym dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji pozostaje fakt podnoszony przez skarżącego, że on nie był posiadaczem lokalu przy ul. W., tylko jego żona, która sama z dzieckiem przeniosła się do tego lokalu z uwagi na rozpad ich małżeństwa. Jak bowiem wynika z materiału dowodowego, przejęcie w 1998 r. budowanego w oparciu o umowę z 30 listopada 1995 r. na zamówienie małż. H. lokalu, nastąpiło przez małżonków w czasie trwania związku małżeńskiego i lokal ten został wykończony również w trakcie małżeństwa. Nie istniały zatem przeszkody prawne, które uniemożliwiałyby zamieszkanie w wybudowanym lokalu przez skarżącego. W tej sytuacji organy Służby Więziennej miały podstawę do wydania decyzji cofających skarżącemu przydział lokalu uzyskany w 1983 r. (przy czym decyzje te zostały także podjęte w czasie trwania związku małżeńskiego stron). Wprawdzie organy nieprawidłowo uczyniły cofając przydział lokalu przy ul. N. nie tylko skarżącemu, ale i jego żonie i dziecku, ponieważ tylko on miał tytuł prawny do tego lokalu, wynikający z decyzji o przydziale, natomiast żona i syn byli tylko osobami uprawnionymi do zamieszkiwania wspólnie z najemcą, to jednak uchybienie to nie ma istotnego znaczenia w sprawie. Nie mają także wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji zdarzenia, jakie nastąpiły w rodzinie skarżącego po wydaniu tej decyzji. 
 W świetle powyższego zaskarżonej decyzji nie można zarzucić naruszenia prawa i z tego względu Sąd w oparciu o art. 27 ust. 1 ustawy z 11 maja 1995 r. o NSA skargę oddalił.