Wyrok

z dnia 20 kwietnia 2006 r.

wojewódzki sąd administracyjny w Szczecinie

II SA/Sz 75/2006

1. Posiadanie o jakim mowa w przepisie art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 ze zm.), oceniane powinno być z punktu widzenia tytułu prawnego do lokalu. Tytułem takim jest nie tylko własność, ale także użytkowanie wieczyste, spółdzielcze prawo do lokalu oraz najem na podstawie decyzji administracyjnej.
2. Nie ma podstaw prawnych do odmowy przyznania prawa do równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania funkcjonariuszowi w służbie stałej tylko z tego powodu, że zamieszkuje on w lokalu mieszkalnym stanowiącym własność Jego małoletniego dziecka.

LEX nr 296053
296053
Dz.U.02.207.1761: art. 89

Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.).
Sędziowie Asesorzy WSA: Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Arkadiusz Windak.
Protokolant: Agata Banc.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi Leszka B. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w S. z dnia 23 listopada 2005 r. w przedmiocie równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania:
I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Zakładu Karnego w G. z dnia 15 września 2005 r.,
II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Dyrektor Zakładu Karnego w G. decyzją z dnia 15 września 2005 r. wydaną na podstawie art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 ze zm.), § 4 ust. 5 i § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 października 2003 r. w sprawie równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania funkcjonariuszy Służby Więziennej (Dz. U. Nr 187, poz. 1831) - uznał, iż funkcjonariuszowi Zakładu Karnego w G. por. Leszkowi B. nie przysługuje równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania.
Z uzasadnienia decyzji wynika ustalenie, że zajmowane przez funkcjonariusza mieszkanie usytuowane w N. przy ul. M. jest własnością Bartka B., małoletniego syna funkcjonariusza. Organ, kierując się treścią art. 89 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, zgodnie z którym "funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania, jeżeli on sam lub jego małżonek, nie posiadają lokalu mieszkalnego lub domu, a także jeżeli nie przydzielono funkcjonariuszowi kwatery tymczasowej", wywiódł, że przepis ten odnosi się do "posiadania lokalu mieszkalnego lub domu" a nie do jego własności i na tej podstawie uznał, że funkcjonariusz jest w posiadaniu tego lokalu, ponieważ zamieszkuje w nim nieprzerwanie od wielu lat, jak również zarządza tą nieruchomością jako przedstawiciel ustawowy małoletniego właściciela. W związku z powyższym, brak jest podstaw do wypłaty przedmiotowego świadczenia.
Leszek B. w odwołaniu zarzucił powyższej decyzji, że oparta została na nadinterpretacji przepisów prawa.
Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w S. decyzją z dnia 23 listopada 2005 r., wydaną na podstawie art. 104, 127 § 2 i 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ odwoławczy, podobnie jak organ I instancji, wyraził w uzasadnieniu decyzji pogląd, że treść art. 89 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej nie zależy od tytułu własności lokalu, a od jego faktycznego posiadania. Uznał zatem, że mieszkanie w którym funkcjonariusz zamieszkuje od początku służby formalnie jest własnością jego małoletniego syna, który nabył nieruchomość przy ul M. w N. w drodze darowizny, ale mieszkanie to zaspokaja potrzeby całej rodziny. Leszek B., jako przedstawiciel ustawowy małoletniego syna Bartka, z całą rodziną zamieszkuje i jest w posiadaniu tego lokalu, od wielu lat, a od 29 stycznia 2003 r. zarządza nieruchomością. Organ uwzględnił również fakt, że syn funkcjonariusza należy do tych członków rodziny, których ustala się przy ustalaniu uprawnień mieszkaniowych.
Dyrektor Okręgowy SW dodatkowo zauważył, że równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania nie ma charakteru samoistnego. Jest on substytutem uprawnienia do lokalu mieszkalnego, przysługującym w sytuacji braku tego lokalu, zatem wykładnia celowościowa przepisów ustawowych upoważniających do pobierania przedmiotowego równoważnika daje podstawę do uznania, iż jest to swoistego rodzaju rekompensata kosztów ponoszonych na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych funkcjonariusza i jego rodziny w sytuacji, gdy nie posiada on lokalu mieszkalnego lub domu. Jeżeli zatem funkcjonariusz posiada lokal, który zaspokaja potrzeby jego i rodziny, to nie przysługuje mu pomoc pieniężna (w postaci równoważnika pieniężnego). Za słusznością takiego stanowiska, zdaniem organu, przemawia fakt, że Leszek B. nie ponosi żadnych opłat z tytułu najmu przedmiotowego lokalu, ani nie wykazał prawdopodobieństwa występowania jakichkolwiek innych nadzwyczajnych wydatków lub kosztów, które należałoby rekompensować równoważnikiem pieniężnym z tytułu braku mieszkania.
Leszek B. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie zgadzając się z decyzją ostateczną stwierdził, że aktualne pozostają argumenty podniesione w odwołaniu, które zostały oddalone na podstawie nadinterpretacji przepisów prawnych oraz niezgodnej z nimi opinii radcy prawnego.
Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w S. odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według kryterium zgodności z prawem wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem decyzja ta narusza prawo materialne w sposób istotny, mający wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 89 ust. 1 wskazanej w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji ustawy o Służbie Więziennej "funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania, jeżeli on sam lub jego małżonek, nie posiadają lokalu mieszkalnego lub domu, a także jeżeli nie przydzielono funkcjonariuszowi kwatery tymczasowej". Cytowany przepis określający materialnoprawne przesłanki prawa funkcjonariusza służby więziennej do równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania wyraźnie wskazuje, jakie dwie przesłanki muszą być spełnione łącznie, aby funkcjonariuszowi w służbie stałej prawo to przysługiwało, a zatem po pierwsze, on sam lub jego małżonek nie posiadają lokalu mieszkalnego lub domu, a po drugie, jeżeli nie przydzielono funkcjonariuszowi kwatery tymczasowej. Prawo to nie jest uzależnione od ponoszonych przez funkcjonariusza nakładów na aktualnie zajmowany lokal mieszkalny, przepis nie wymaga ich wykazywania, co zasadnie podnosił skarżący w odwołaniu.
Brak też jest podstaw prawnych do takiej interpretacji pojęcia "posiadania" lokalu mieszkalnego lub domu, jakiej dokonano w zaskarżonej decyzji.
W ocenie sądu, posiadanie o jakim mowa w tym przepisie, oceniane powinno być z punktu widzenia tytułu prawnego do lokalu. Tytułem takim jest nie tylko własność, ale także użytkowanie wieczyste, spółdzielcze prawo do lokalu oraz najem na podstawie decyzji administracyjnej.
Przypomnieć wypada, że z ustaleń organów orzekających wynika i nie jest kwestionowane przez skarżącego, że otrzymywał on od początku służby równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania w okresie, gdy nieruchomość, w której zamieszkiwał wraz z rodziną stanowiła własność dziadków obecnego właściciela. Z chwilą przekazania aktem darowizny tej nieruchomości na rzecz syna skarżącego, stan prawny nieruchomości w stosunku do funkcjonariusza nie uległ żadnej zmianie. Nie był on ani poprzednio, ani nie jest on obecnie posiadaczem - w wyżej przedstawionym sensie - lokalu mieszkalnego, w którym zamieszkuje wraz z rodziną. Z faktu, że nieletni syn jest właścicielem mieszkania, w którym wraz z całą rodzina skarżący zamieszkuje, nie przenosi na tegoż skarżącego tytułu prawnego do lokalu.
Przepis art. 89 ust. 1, ani żaden inny przepis ustawy nie rozszerza na dzieci lub innych członków rodziny (poza żoną) kręgu podmiotów, posiadanie przez których mieszkania lub domu wyłączałoby prawo funkcjonariusza do równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania. Takie stanowisko wynika również z uzasadnienia wyroku Naczelnego Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w S. z dnia 11 czerwca 2003 r. sygn. akt SA/Sz 1973/02 (niepubl.), a skład Sądu orzekający w niniejszej sprawie w pełni stanowisko to podziela.
Dlatego przyjąć należało, że nie ma podstaw prawnych do odmowy przyznania prawa do równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania funkcjonariuszowi w służbie stałej tylko z tego powodu, że zamieszkuje on w lokalu mieszkalnym stanowiącym własność Jego małoletniego dziecka.
Z tego względu, należało uchylić decyzje organów obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oraz orzec o niewykonalności zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku na podstawie art. 152 tej samej ustawy.